Peter Van Rompuy publiceert zoekertjes naar aanleiding van de publicatie van zijn nieuwe boek Democratie zkt Vertrouwen (Lannoo).

  • Gezocht: loodgieter die geblokkeerde hervormingspijp kan ontstoppen. Zonder steekvlammen, omgeving licht ontvlambaar. Vergoeding wettelijk beperkt.
  • Uitverkoop: thermometer-politici, die de temperatuur in de samenleving meten en pas dan hun mening vormen. Gezocht: thermostaat-politici, die de temperatuur constant houden.
  • Gezocht: GPS zonder tegenstrijdige boodschappen. Optioneel: geluidsmuur tegen populistisch geraas.

Deze zoekertjes worden vandaag via sociale media verspreidt door Vlaams Parlementslid Peter Van Rompuy naar aanleiding van de voorstelling van zijn nieuwe boek Democratie zkt Vertrouwen, een dam tegen populisme en extremisme (uitgegeven bij Lannoo).

Waarom dit boek?

Tot voor kort was de ‘stille meerderheid’ de groep van zwijgende, maar misnoegde burgers. Tegenwoordig zijn de rollen omgekeerd. Ze bestaat nu uit de redelijke burgers die zich niet meer herkennen in alle geraas in de media en de politiek. Hun reële bekommernissen worden vandaag enkel nog beantwoord met voorstellen die simpel, aantrekkelijk en vooral ongeloofwaardig zijn. Nochtans zijn ook zij oprecht bezorgd over de impact van de globalisering. Ook zij voelen zich onzeker over de toekomst, nu populisten als Trump aan de macht zijn. Ook zij voelen zich bedreigd door het terroristische geweld. Sommigen stellen daarom dat de mensen enkel nog gedreven worden door onvrede of angst. Terwijl heel wat burgers net meer dan ooit op zoek zijn naar leiders en medeburgers die ze kunnen vertrouwen! Die redelijke mensen verdienen meer steun. Want een democratie kan niet overleven zonder leiders en burgers die elkaar vertrouwen.

Hoe werpen we een dam op tegen het populisme?

Het heeft geen zin te reageren op populisten door zelf populistische uitspraken te doen, het geeft hun ideeën enkel een nog grotere megafoon. Het heeft ook geen zin om populisten ter rechter- of linkerzijde te bestrijden door in de eigen standpunten naar rechts of links op te schuiven. Het verslaan van deze of gene populist in het stemhokje, zal dan enkel aanleiding geven tot de opkomst van een andere populist. De enige wijze om echt een dam op te werpen tegen het populisme is het herstel van het vertrouwen van de burgers in de democratie.

Hoe herstellen we het vertrouwen in de democratie?

Hoe herstellen we het vertrouwen van de burger in de politiek?

Nog nooit is dat vertrouwen hersteld door onrealistische beloftes te doen, vijandbeelden op te roepen of muren te bouwen. Integendeel, Trump en de brexit tonen aan dat het populisme de problemen van de mensen enkel groter maakt.

  1. Burgers willen niet met stoere verklaringen naar de mond gepraat worden, maar ze verwachten van hun leiders redelijke oplossingen voor de complexe problemen waar ze mee geconfronteerd worden. De politiek moeten in de eerste plaats resultaten boeken die de mensen bescherming bieden tegen uitdagingen zoals terreur, illegale migratie, maar ook werkloosheid, onzekere jobs en pensioenen, schreeuwerige ongelijkheden, discriminatie of klimaatopwarming. Om de huidige multi-crisis de baas te kunnen, moeten alle beleidsniveaus meer dan ooit samenwerken. Omdat heel wat van deze nieuwe fenomenen niet stoppen aan de landsgrenzen, hebben we daarbij vooral nood aan méér Europa, en niet minder.
  2. Politici moeten standvastig en consequent de pijlers van onze Europese open samenleving verdedigen, niet alleen met daden maar ook met woorden:de democratie zelf, Europese samenwerking, de gelijkheid van man en vrouw, de scheiding van kerk en staat, maar ook de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, de grondwettelijke rechten van elke burger, wederzijds respect voor elkaar, de waarheid spreken en zich ten allen tijde fatsoenlijk gedragen. Als politici trouw vasthouden aan hun principes, zullen ze ook het ver-trouwen van de burgers herwinnen. Het is geen toeval dat in Frankrijk en Duitsland net politici die standvastig het politieke centrum verdedigen – zoals Macron en Merkel – onze grootste hoop zijn om de populisten te overwinnen.
  3. We hebben nood aan meer ethiek. Die ethiek moet in nieuwe gedragsregels gegoten worden. Toch staat of valt ethiek in de eerste plaats door de ingesteldheid van de politicus zelf. Het is ook niet beperkt tot de politiek. Denk maar aan de sjoemelsoftware, financiële speculatie, fake news, enz.

Hoe herstellen we het vertrouwen tussen burgers onderling?

De polarisering in de politiek is ook een afspiegeling van de polarisering in de samenleving. Europa ging al eerder door periodes van hoge werkloosheid en zelfs van terreuraanslagen, maar toen hadden mensen wel nog genoeg vertrouwen in de goede werking van de democratie om niet massaal op populistische kandidaten te stemmen. Kan het zijn dat de vereenzaming en vervreemding tussen mensen ook een rol speelt in het tanende vertrouwen? Het is alvast een teken aan de wand dat het meest verkochte plaatje in Vlaanderen ‘hier waak ik’ is, ook als men helemaal geen hond heeft. Wie de mensen rondom hem goed kent en zich door hen gesteund voelt, kijkt met meer vertrouwen naar de wereld. Met de invoering van de burgerdienst wil de auteur in het bijzonder alle jongeren in Vlaanderen, van welke afkomst of herkomst ze ook zijn, terug bij elkaar brengen rond gedeelde waarden zoals verantwoordelijkheids- en burgerzin.

Vertrouwensdemocratie

Waar we naartoe moeten werken, is een vertrouwensdemocratie. Dit overstijgt de politiek. Het vraagt de gezamenlijke inzet van alle redelijke burgers. Journalisten en wetenschappers die het publieke debat zuiveren van onwaarheden. Agenten die burgers die de wet respecteren beschermen tegen burgers die dat niet doen. Bedrijfsleiders die kwaliteitsvolle jobs creëren. Werknemers die bereid zijn langer te werken, maar in een beter evenwicht met hun gezinsleven. Religieuze leiders die hun geloof prediken op een gematigde wijze. Niet alleen de politici dragen verantwoordelijkheid voor de goede werking van de democratie, ook wij allemaal.

In zijn zoektocht naar oplossingen gaat Peter Van Rompuy in dit boek geen enkel heet hangijzer van de hedendaagse politiek uit de weg, zoals bijvoorbeeld: kan Trump zijn beloftes wel waarmaken, kunnen referenda de kloof tussen burger en politiek dichten, kan de waarheid wel nog zegevieren in tijden van fake news, heeft de EU nog een toekomst, kan de strijd tegen terreur ooit gewonnen worden, enz?

Laat een reactie achter:

Uw e-mailadres zal niet worden gepubliceerd.

Site Footer